Erfrecht & Mediation

Na een overlijden kunt u op verschillende manieren te maken krijgen met een nalatenschap. U bent erfgenaam, u heeft een legaat gekregen, u bent onterfd, er is een executeur of bewindvoerder benoemd of u wilt een beroep doen op de legitieme portie. In al deze situaties kunt u met allerlei vragen geconfronteerd worden: Hoe moet het testament worden uitgelegd? Kan of moet het testament worden aangevochten? Welke rechten heeft iemand met een legitieme portie? Binnen welke termijnen moeten bepaalde rechten worden ingeroepen? Wat mag van de executeur/bewindvoerder worden verwacht? Hoe moet worden omgegaan met een stiefouder en het vruchtgebruik op de woning van erflater?

In de praktijk vaak behoorlijk ingewikkeld

Hoewel het erfrecht in de wet systematisch lijkt te zijn geregeld, is de praktijk vaak ingewikkeld. Eén van de redenen kan zijn dat er, als gevolg van een scheiding, meerdere gezinnen betrokken zijn bij de afwikkeling van een nalatenschap. Een aantal van onze advocaten is gespecialiseerd in erfrecht en geeft u graag advies. Ook als er geprocedeerd moet worden, staan zij u graag terzijde.

Nalatenschapsmediation

Het erfrecht is niet alleen complex vanwege de vele wettelijke regels. Ook de emotionele kant van een nalatenschap maakt het soms moeilijk deze af te wikkelen. Bij een erfenis gaat het vaak om rouw en verdeling, maar niet zelden komt ook oud zeer naar boven. Gevolg van de ruzie of onenigheid die daardoor ontstaat, kan zijn dat de afwikkeling van de erfenis blokkeert. Ook kan het verschil in kennis en kunde van de verschillende erfgenamen aanleiding zijn voor onzekerheid of zelfs wantrouwen, met name waar ook (internationale) rechtsvragen ontstaan met betrekking tot toepasselijk recht, voorschriften voor de wijze van verdeling en fiscale consequenties, bijvoorbeeld als het gaat om een onderneming, het huis in Frankrijk of het appartement in Spanje en de daarbij behorende hypothecaire lening. Maar ook om de waardering van mantelzorg. De nalatenschapsmediator kan in dat geval uitkomst bieden. Alle betrokkenen komen dan bij elkaar om de problemen onder leiding van een mediator van het kantoor te bespreken. Er wordt gezocht naar een gezamenlijke oplossing, waar alle partijen vrede mee hebben. Een voordeel van mediation is dat een vaak dure en langlopende rechtszaak wordt voorkomen en de familiebanden voor zover mogelijk behouden blijven.

Moeilijke onderwerpen bespreekbaar maken

Ook lijkt er steeds vaker behoefte om, vooruitlopend op een overlijden, in een bijeenkomst te vertellen wat het leven voor iemand betekend heeft om vervolgens in overleg met de toekomstige erfgenamen afspraken te maken en regelingen te treffen, zodat alles goed geregeld is en ruzies of onenigheid na overlijden worden voorkomen. Ook de behoefte om in een veilige omgeving moeilijke onderwerpen of taboes in de familie at last bespreekbaar te maken.

Nalatenschapsmediation is een methode van conflictbeheersing zonder tussenkomst van een rechter, onder leiding van een gespecialiseerde mediator met kennis van erfrecht en familierelaties, en die zich richt op kwesties rondom overlijden. Het is een zeer gestructureerd proces (hoe groter de groep, hoe belangrijker). De mediator is onpartijdig en de aanpak is toekomstgericht. De verschillende stadia van het conflict worden benoemd en doorlopen met het oog op een oplossing, die tegemoet komt aan de ge­meenschappelijke belangen en de toekomst van de deelnemers. Het proces wordt schriftelijk vastgelegd. Er wordt niet over maar met en door de deelnemers beslist. Zonodig kunnen andere professionals met specialistische kennis worden ingeschakeld. Ook in het buitenland.

Van belang is om te realiseren dat ook nalatenschapsmediation zich kenmerkt door vrijwillige deelname aan de gesprekken en een bereidheid tot overleg en, dit uiteraard, in een setting van vertrouwelijkheid. Ook dat de nalatenschapsmediator zelf geen panklare oplossingen geeft, maar partijen begeleidt naar hun eigen gevonden oplossing. De media­tor legt aan de partijen uit waar hun keuzes – menselijk, financieel en juridisch – toe leiden en bevordert het gesprek tussen hen. De nalatenschapsmediator ziet erop toe dat de gemaakte afspraken juridisch haalbaar zijn en legt ze vast in een schriftelijke overeen­komst.

Uit feedback blijkt dat het resultaat dat op deze wijze bereikt wordt, vaak positieve gevolgen heeft voor de eigenwaarde van de familieleden en voor hun onderlinge verhouding.

“Graag wil ik je bedanken voor je inzet, hulp en adviezen in mijn zaak. Regelmatig ben ik blij, en jou dankbaar, dat ik een ruime omgangsregeling heb en een goede, positieve relatie met mijn dochter.”